Lorem Ipsum is simply dummy text of the printing and typesetting industry. Lorem Ipsum has been the industry's standard dummy text ever since the 1500s
listen to Tru Fm Current Affairs
TRUNEWS @6 - EL NINO phenomenon is looming
Kuvakala ukuba kuza ingqantsini yelanga ngenxa yemo yezulu ebizwa ngokuba nguEl Nino. Kuvakala nokuba izakuba yeyona inamandla kwisithuba seminyaka engaphezulu kwelikhulu. Ukuba sive ngefuthe lale mozulu, on the line we are joined by the Senior Scientist in the Research department at South African Weather Service, Kelebogile Mathole
TRUNEWS @6 - Treasury proposes central administrator for R88.6bn in unclaimed assets
Unondyebo woMzantsi Afrika, ucebisa ukuba ilawulwe kwindawo enye kusetyenziswa i Corporation for Pubic Deposits (CPD), imali engange R88.6 bhiliyoni randi ekungekafakwa mabango ngakuyo, efana neemali zomhlala phantsi yabasebenzi. Igunya bantu eliqwalasela indlela yokuziphatha kwamaziko ezemali, liphawule ukuba kukho umngeni kwinkqubo yokukhangela nokugcina iinkcukacha kumaziko ohlukileyo, ngelinge lokufumana abanini bezimali. Yilento ibangele ukuba unondyebo weli eze nesisiphakamiso. Ukuva banzi ngokuba oku kuzakusebenza njani, u-Amanda Xhala uthethe nophuma kwi ofisi kanondyebo wesizwe, uBasil Maseko....
TRUNEWS @6 - "NKUSI IT Siyasebenza," an application developed to track down ghost workers
Kule veki kwinqaku lethu elijonga ubuchwepheshe, sijonga ukusungulwa kwe-Application encedisa urhulumente kunye necandelo labucala ekukhankanyeni nokusiphula neengcambu umkhwa wokuhlawulwa kwabasebenzi bomgunyathi, abakwiinkqubo zengqesho zamasebe kunye namaqumrhu karhulumenete, lento kuthiwa zii-Ghost Workers. I-Nkusi It Siyasebenza, sele incedise isebe lezothutho eMpuma Koloni kwinkqubo yalo ye-Expandend Public Works Programme, i-EPWP, nenabasebenzi abangapha kwamawaka angamashumi amathathu (30 thousand). Abasebenzi abangekhoyo kwiinkqubo zengqesho zikarhulumente bayaqhubeka nokutyabula urhulumente iibillion zeerandi rhoqo ngonyaka. Ukuva banzi ukuba isebenza njani na le App, kwaye ilulutho kangakanani na, uAmanda Xhala uncokole nomsunguli wayo, uNkululeko Silimela...
TRUNEWS @6 - Competition Commissions's Rural and Township Economy Project
Ikomishoni yokhuphiswano yoMzantsi Afrika, iCompetition Commission, ikhuphe ingxelo ngophando loqoqosho lwasezilalini nasezilokishini. Eyona ndawo ibigxile kuyo kuphando lwayo, lukhuphiswano phakathi kweevenkile ezikwezi ndawo. Umyinge wamashumi amane ekhulwini abantu beli bahlala ezilokishini, nto leyo eyenza kubekho umdla wokuvula iivenkile kwezi ndawo. Kuqikelelwa kwelokuba uqoqosho lweelokishi neelali zoMzantsi Afrika luxabisa i900-billion yeerandi. U-Amanda Xhala uncokole nophuma kwiCompetition Commission, nobeyinxalenye yolu phando, uZintle Siyo...
TRUNEWS @6 - The local economy contracted marginally in the second quarter of this year
Lwehle kancinci uhlumo loqoqosho loMzantsi Afrika kwikota yesibini yalo nyaka. Iinkcukacha-manani ezikhutshwe liziko leenkcukacha-manani, iStats SA, zibonisa ukuba imveliso yeli lizwe epheleleyo, iGDP ngamafuphi, yehle ngomyinge we-0.2 weepesenti kwikota yesibini yalo nyaka. Oku kuza emva kohlumo obelukumyinge we-0.4 wee-pesenti, kwikota yokuqala ka-2026. Awona macandelo aye adala oku kwehla aquka elemigodi. UVuyolwethu Mabeqa usilungiselele le ngxelo kaNothando Magudulela...
TRUNEWS @6 - The ANC has missed the Candidate Nomination System deadline. What does this mean for the party?
Ikomishoni ezimeleyo yonyulo, i-IEC, iyigxininisile into yokuba ayizukuphinda ivule elinye ithuba lokuba imibutho ifake abagqatswa bayo, okanye abagqatswa abazimeleyo emva kwexesha ebelibekiwe. Ngo Mvulo, iANC ikhuphe imbalelwano echaza ukuba lo mbutho uye wajongana neengxaki zobuchwepheshe kwinkqubo yeIEC, ngethuba ufaka abanye abagqatswa bayo ngaphambi kwexesha lokuvalwa kwesisigaba, intsimbi yesihlanu ngomhla wamashumi amabini anesibhozo kwinyanga ephelileyo. Ngethuba sincokola neIEC kwiveki ephelileyo, ithe akukhonto ibonakalisa ukuba kubeneengxaki kwinkqubo yayo yokufaka abagqatswa, ikwathi imibutho nabagqatswa abazimeleyo bebelinikiwe ixesha elaneleyo. Ukuncokola ngokuba oku kuthetha ukuthini ngale mibutho, u-Amanda Xhala uthethe nomhlalutyi wezopolitiko nokwakhel' umkhanya ezonyulo, uGqirha Nkosikhulule Nyembezi...
TRUNEWS @6 - The inquest looking into the death of Black Consciousness Movement Leader, Steve Biko, continues
Luyaqhuba uphando ngokusweleka kwenkokheli ye-Black Consciousness Movement, uSteve Biko, kwinkundla ephakamileyo yaseGqeberha. UBiko wasweleka ngonyaka ka1977, emva kokubethwa ngokungenalusini ngethuba eselugcinweni lwamapolisa. Kwafumaniseka ukuba wonzakala entloko. Ingqina ebelisemkhumbini ngowayeyikapteni yamapolisa lexesha lengcinezelo, uDaniel Petrus Siebert. U-Amanda Xhala uthethe nentatheli yethu ebilapho enkundleni, uLubabalo Dada...
TRUNEWS @6 - Bail application of two men accused of the murder case of former two time boxing world champion, Zolani "Lastborn" Tete
Isicelo sebheyile sabarhanelwa ababini ababandakanyeka ekubulaweni kowayesakuba yintshatsheli yomdlalo wamanqindi kwihlabathi, uZolani "Lastborn" Tete, sihlehliselwe uLwesithathu wale veki. UTete, wadutyulwa wabulawa ngaphandle kwekhaya lakhe kwiiveki ezimbini ezidlulileyo. Ukuva banzi ngalo mba, u-Amanda Xhala uthethe nentatheli yeli jelo, uHlumisa Qabaka...
NEWS REVIEW| Exploring the psyche of a South African eligible voter.
Nanjengoko kusele isithuba esingaphantsi kweenyanga ezimbini phambi konyulo loomasipala kweli. Enkqubeni siye sancokola neengcali zonyulo nolawulo loomasipala, uMasoxole Booi kunye noThembelani Mazibuko besincedisa ukuba siphonononge sihlalutye ulwazi umvoti woMzantsi Afrika analo ngonyulo loomasipala, sijonge ezimphembelela ukuba athathe inxaxheba kwinkqubo yokuvota, sikwabuza nokuba uzakuvota kusini na kunyulo oluzayo...
INTERCHANGE| Rotavirus awareness-know the signs of dehydration
Abazali kunye nabo bagcina abantwana, bayabongozwa ukuba baqaphele iimpawu zokungabinamanzi ngokwaneleyo emzimbeni kwabantwana, njengoko intsholongwane irotavirus ibangela inkxalabo kwelilizwe. Amagosa ezempilo anike ingxelo yokonyuka ngamandla kwabo bachaphazelekayo ePitoli, kwakunye nokubhubha komnye. U-Amanda Xhala uncokole nentloko yeziko iCenter for Enteric Diseases at NICD, unjingalwazi Nicola Page......
TRUNEWS @6 - Pitso Mosimane officially unveiled as the Bafana Bafana head coach
Kule veki siyiqukumbelayo umbutho olawula ibhola ekhatywayo eMzantsi Afrika, iSAFA, ibhengeze ngokusesikweni uPitso Mosemane njengomqeqeshi weqela lesizwe lebhola ekhatywayo, iBafana Bafana. UMosemane ungena kwizihlangu zikaHugo Broos obengumqeqeshi weli qela iminyaka emihlanu, de walisa kwitumente yebhola ekhatywayo yehlabathi ibisingathwe eMelika kulo nyaka. Uxanduva lokuqala uMosimane ajamenele nalo, kukuqinisekisa ukuba iqela lakhe lithatha inxaxheba kwi-AFCON yango-2027. U-Amanda Xhala uncokole nentatheli yezemidlalo kweli jelo, uSanele Nongauza…
TRUNEWS @6| At least two thousand candidates miss IEC deadline for local elections
Yimibutho engamashumi amane anesihlanu engakwazanga ukufaka abagqatswa bayo kwinkqubo yekomishoni yonyulo ezimeleyo. Oku kuthetha ukuba bangaphezulu kwamawaka amabini abagqatswa abangazokukwazi ukuthatha inxaxheba kunyulo lomasipala oluzayo. Eminye imibutho ithi yaye yafumana ubunzima ngosuku lokufaka iinkcukacha zabagqatswa, isithi ingxaki yayikwicala le-IEC. Yimibutho eyi-547 ezakungenela unyulo kuleyo iyi 732 ebhalisiweyo. U-Amanda Xhala uncokole negosa eliphezulu lezonyulo eMpuma Koloni, uKhayakazi Magudumana....
TRUNEWS @6 - The ANC urges the IEC to urgently investigate technical failures on the Online Candidate Nomination System
I-ANC ihlabe ikhwelo kwikomishoni yezonyulo ezimeleyo, i-IEC ngamafuphi, ukuba iphande ngokukhawuleza ngamagingxingxingi obuchwepheshe bonxibelelwano ethi athintele lo mbutho ekubeni ufake abagqatswa bawo kwinkqubo yokuchongwa kwabagqatswa, ebizwa i-Online Candidate Nomination System ngolwasemzini. Oku kuza emva kokuba lo mbutho uhlangabezene namagingxi-gingxi ekufakeni uluhlu lwabagqatswa bawo abaza kukhuphisana kunyulo loorhulumente basekhaya. Noxa kunjalo, iIEC imi kwelokuba ayizokulandisa ixesha ebelisikiwe lokufaka uluhlu lwabagqatswa. Nants' ingxelo kaNtlantla Kgatlane isiza noLikho Jack...
TRUNEWS @6 - Eastern Cape builds on Tri-Province Tourism partnership with the Free State and Northern Cape provinces to grow the sector
Iphondo iMpuma Koloni lizibophelele ekomelezeni intsebenziswano kwezokhenketho namaphondo iFreystata, kwakunye noMntla Koloni. Le ntsebenziswano ijoliswe ekuphakamiseni amaxabiso okukhenketha aquka yonke into, izicwangciso zokhenketho oludibanisa iindawo ezahlukileyo, nentsebenziswano eyomeleleyo phakathi kwabo basebenza ngezokhenketho. Oku kuhambelana nomxholo walo nyaka wenyanga yokhenketho othi: Growing South Africa's Tourism Sector in the Digital Era. Ukuxoxa banzi ngalo mba, u-Amanda Xhala uthethe nomphathiswa wophuhliso loqoqosho, okusingqongileyo nokhenketho kwiphondo iMpuma Koloni, uNonkqubela Pieters...
TRUNEWS @6| COSATU concerned by delays on recruiting 10 thousand labour inspectors
Umfela-ndawonye weemanyano zabasebenzi iCOSATU, uthi uxhalabile kukungaqeshwa kwabahloli abaqinisekisa ukuthotyelwa kwemigaqo-nkqubo yezengqesho. Ngethuba umongameli uCyril Ramaphosa wayesenza intetho yakhe ebutsheni balonyaka, wabhengeza ukuba kuzakuqeshwa abahloli abangamawaka alishumi. Ziinyanga ezisixhenxe oku kungekenzeki. Ngethuba umphathiswa wezengqesho nemisebenzi uNomakhosazana Meth ephendula epalamente, uthe isebe lakhe lisakhangela imali kunongxowa wesizwe ukuze bakwazi ukuqala inkqubo yengqesho. U-Amanda Xhala uncokole nosisithethi seCOSATU, uZanele Sabela...
TRUNEWS @6 - The Impeachment committee has rescinded its decision of appointing Adv Thandazani Madonsela as evidence leader
Ikomiti yasePalamente ejongene nenkqubo yokususwa kukamongameli esikhundleni igqibe kwelokuba isiqwalasele ngokutsha isiphakamiso sayo ngokuchongwa kuka-Advocate Thandazani Madonsela, nje ngoza kukhokela ubungqina. Oku kusemva kweleta esuka kumongameli Cyril Ramaphosa ekhaba ukuchongwa kuka Madonsela. Kwileta ebithunyelwe kule komiti kwiveki ephelileyo, uRamaphosa uphakamise imiba emibini angaxolanga ngayo echaphazela uMadonsela ngokumayela nokungquzulana kwemidla. URamaphosa uthe wamkhupha uMadonsela phakathi kwabo babeza kuchongelwa kwikomishoni yeenkonzo zobulungisa, nje kancinane emva kokwenziwa kodliwano-ndlebe ngonyaka ka-2022, nolwalugxile ekuchongeni iJaji eyintloko, kwaye ngenxa yoko kusenokwenzeka ukuba uMadonsela usenengqumbo ngakuye. Umba wesibini umalunga neentetha zasesidlangalaleni zikaMadonsela ngokuphathelelene nobusela obehla kwifama iPhala Phala. Abacebisi bezomthetho basePalamente baxelele amalungu epalamente ukuba ukuchongwa kukaMadonsela kusemthethweni, kwaye akukho kungqubana kwemidla, kodwa ukuze kungabikho makhwiniba, kwakuba bubulumko eyokuba le komiti ikhe iyiphonononge ngokutsha le nyewe. UThandokazi Vusani usenzele le ngxelo kaZalene Merrington...
TRUNEWS @6 - A new study shows how the cost-of-living crisis is increasingly forcing consumers to access dangerous, illegal lenders
Uphando lwakutsha nje lubonisa ukuba lenyukile inani labantu ababoleka imali koomatshonisa abangabhaliswanga. Nanjengoko uqoqosho loMzantsi Afrika lungomelelanga kwakunye namathuba engqesho engaphucuki, uluntu luye lubhenele koomatshonisa ukuze lukwazi ukuphila. U-Amanda Xhala uthethe nophuma kwi-National Credit Regulator, u-Akhona Mata, nosicacisele ngeendlela ezisemthethweni zokuboleka imali...
TRUNEWS @6 - The Constitutional Court has dismissed the application for review by former Presidents Jacob Zuma and Thabo Mbeki
Inkundla yomgaqo-siseko isikhabile isicelo sabo babesakuba ngoomongameli, uJacob Zuma kwakunye noThabo Mbeki, sokuba ujaji Sisi Khampepe azikhwebule nje ngosihlalo kuphando lwamatyala ekomishoni yenyaniso noxolelewaniso, i-TRC ngamafuphi. Kwinkundla ephakamileyo yaseRhawutini, esi sibini sasibanga ngelithi indima ka Khampepe yangaphambili, kuquka ukusebenza kwakhe nje ngomkomishinala we-TRC, kunye nesikhundla sakhe nje ngosekela-mlawuli wegunyabantu lezotshutshiso, kunokuchaphazela izigqibo zakhe kwezi nkqubo. Ukuhlalutya banzi le nyewe, uAmanda Xhala uthethe nengcali kwimiba yezomthetho, uGqirha Mkhuseli Vimba...
TRUNEWS @6 - Last day of registering Customary Marriages at Home Affairs
Ibilusuku lokugqibela namhlanje lokuba abo batshate umtshato wesiNtu bayo kubhalisa kwiSebe lemicimbi yekhaya. Oku kubhaliswa kwale mitshato kwaqala ngomhla wokuqala kweyoMsintsi ngo 2024. Imitshato yesiNtu yaye yanikwa ingqwalasela ngonyaka ka1998. Emnxebeni sinaye othethela iSebe lezemicimbi yezekhaya, uNdileka Cola...
NEWS REVIEW| SA government encourages early-retirement to reduce the public sector's wage bill
Urhulumente woMzantsi Afrika uyaqhuba nokumilisela inkqubo yokukhuthaza ukuba abasebenzi baseburhulumenteni abasondele kwiminyaka yokuthatha umhlala-phantsi ukuba bawuthathe lingekafiki ixesha labo, i-early retirement. Eli lilinge lokucutha inkcitho karhulumente kwimivuzo nexabisa umyinge ka-32-point-one percent ekhulwini. Nangona kunjalo, kukho inkxalabo yokuba oku kuzakubanefuthe elibi kwicandelo laseburhulumenteni, kuba eli candelo lizakuphulukana nabasebenzi abanamava, umthwalo womsebenzi uzakongezeleka kwabo bashiyeke ngasemva; oku kuchaphazele umgangatho weenkonzo urhulumente azisa kuluntu. U-Ayabonga Kekana uye wancokola nonobhala-jikelele womfela-ndawonye wemanyano zabasebenzi iSAFTU uZwelinzima Vavi…
TRUNEWS "6- UK vows support for Ukraine despite threats from Russia
Kule veki inkulumbuso yase-United Kingdom u-Andy Burnham, ibenotyelelo kwilizwe i-Ukraine. Olu lutyelelo lwakhe lokuqala lwamazwe aphesheya kolwandle, kwaye olu tyelelo lubonwa lubaluleke kakhulu ekuqiniseni ubudlelane obuphakathi kwalamazwe mabini. Ibe kolu tyelelo apho uBurnham ethe i-UK izakuxhasa i-Ukraine ngezixhobo zokulwa kwimfazwe eqhubayo phakathi kwayo nelizwe iRussia. Yinto ke le iRussia engayamkelanga kwaphela, kuba ikhuphe isigrogriso sokuba izakuhlasela iinkampu zomkhosi wase-UK ukuba iyaqhubeka nokuxhasa i-Ukraine ngezixhobo. Inokuba yintoni ebangela ukuba i-UK ifune ukuxhasa i-Ukraine ngezixhobo kule mfazwe nje? U-Amanda Xhala uye wancokole noyingcali kwimiba yezopolitiko uProfessor Hennie Strydom...
TRUNEWS @6| Meta to settle R287 billion settlement over alleged harm to children on Facebook & Instagram
Inkampani uMeta elawula amakhasi onxibelelwano, uFacebook kunye no-Instagram ithiwe nka umdliwo wemali ebalelwa kwi-R287 billion yinkundla yaseMelika ngenxa yokuba la makhasi engakwazi ukhusela abantwana kula maqonga, kwaye ibenga ubomi babantwana emngciphekweni xa bewasebenzisa. Le nkampani nayo iye yavuma ukuba imiqathango eyibekileyo kula makhasi ayibakhuseli abantwana, kwaye neenkcukacha zabo xa bekula maqonga zisemngciphekweni wokubiwa zisetyenziswe kweziye iindawo. U-Amanda Xhala uye wancokola noyintloko kwicandelo lezifundo zobuntatheli kwiYunivesithi iRhodes, uGqirha Quatro Mgogo…
TRUNEWS @6| Investment on electric vehicles advances SA's green industrialisation agenda.
Lenyuke ngokuphinda-phindeneyo inani lokuthengiswa kwezithuthi ezihamba ngokusebenzisa umbane eMzantsi Afrika, kwikota yokuqala yalo nyaka. Nanjengoko abaqhubi ngoku beqalisa ukubhenela kwezi zithuthi ngenxa yokuxhoma kwamaxabiso amafutha ezithuthi, kodwa esona sizathu siphambili ikukunakekela okusingqongqileyo. Oku kukhuthazwa nazingqungquthela ezithi zisingathwe ukuqinisekisa uphuhliso kuveliso lwezi zithuthi. I-Yunivesithi iNelson Mandela isindleke ingqungquthela yaminyaka le i-uYilo eMobility Summit phantsi komxholo othi, "Accelerating Electric Mobility Implementation in South Africa: From Innovation to Industrial Participation". U-Amanda Xhala uncokole nolibambela-mlawuli oyintloko kwicandelo le-Hydrogen and Energy kwiSebe, uMandy Mlilo…
TRUNEWS @6| When do you invoke your right against self-incrimination?
Ngokomgaqo-siseko weloMzantsi Afrika, abatyholwa banelungelo lokuba bangathethi okanye benze into enokubarhintyela kumatyala olwaphulomthetho. Oku sikubone kumangqina aliqela ebevele phambi kwekomishoni yophando kaMadlanga, nalapho aye asebenzisa eli lungelo. Ingaba oku kuzibeka phi iinkqubo zetyala? Emnxebeni sinayo ingcalo yezomthetho, uPheleka Mahlathi...
TRUNEWS @6 - Mobile device repair programme for SA youth
Intswela-ngqesho isengomnye wemingeni emikhulu eMzantsi Afrika, ingakumbi kubantu abatsha abasokolayo ukufumana amathuba emisebenzi. Inkqubo yokulungiswa kweefowuni eziphathwayo (mobile device repair programme) ijolise ekutshintsheni le meko, ngokudala amathuba okuzisebenzela. Kumsitho wokunikezelwa kwee-khonteyina obubanjwe izolo eSebokeng, eVaal, kunikezelwe ngezixhobo zokulungisa ifowuni kubantu abatsha abangamashumi amabini anesihlanu. Le nkqubo sele isebenza kumaphondo amahlanu, kwaye kwezi nyanga zintathu zidlulileyo, abaxhamli bayo benza ingeniso ephantse ibe ngamashumi asixhenxe amawaka eerandi. Ukuva banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uncokole noSihlalo we-South African Mobile Devices Distributors Repairs Association, iSAMDDRA ngamafuphi, uLoyiso Tyira...
TRUNEWS @6 - Money Smart Week South Africa (MSWSA) 2026
I-ofisi kanondyebo wesizwe, ngokubambisana negunyabathu elijongene nendlela aziphatha ngayo amacandelo emali, iFSCA, kwakunye nekomiti ejongene nokufundiswa kwabathengi ngendlela yokuphatha imali, iNCFEC ngamafuphi, baphehlelele iveki egxile ekusebenziseni ngendlela imali, iMoney Smart Week South Africa ngolwasemzini. Eli phulo, nelibanjwe phantsi komxholo othi: "Money Smart: The Power of Possible", lijoliswe ekuxhobiseni abathengi, khon' ukuze bathabathe izigqibo ngemali yabo benolwazi oluphangaleleyo. Ukuxoxa banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uthethe negosa elijongene nezemfundo nonxibelelwano kwi-National Credit Regulator, u-Akhona Mata...
TRUNEWS @6 - A symposium on post-school education, entrepreneurship and alternative pathways into the labour market
Njengoko usengumngeni umba wentswela-ngqesho eMpuma Koloni, nakweli lizwe jikelele, ibhunga elijongene noqoqosho, iEastern Cape Socio-Economic Consultative Council, i-ECSECC ngamafuphi, lisindleke indibano emalunga nezemfundo kwimfundo ephakamileyo, ezoshishino kwakunye nezinye iindlela zokufikelela kwezengqesho. Le ndibano yenzelwe ukukhawulelana nemingeni ejamelene noosomashishini abasebatsha kwakunye nabo sele benemfundo enomsila. Ukuva banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uthethe nengqonyela ye-ECSECC, uAkhona Tinta...
TRUNEWS @6 - State of SA municipalities ahead of the 2026 Local Government Elections
Nanjengoko uMzantsi Afrika ulindele ukubamba unyulo loorhulumente basekhaya lwalo nyaka, umongameli we-ANC, uCyril Ramaphosa, unike abo banqwenela ukuba ngooceba noosodolophu bala mbutho banikwa iintsuku ezilikhulu ukuba balungise inkangeleko yoomasipala neewadi zabo xa sele bephumelele kunyulo. Ingaba oomasipala nee-wadi zeli bakwimo enjani? Ingaba olu nyulo luzayo lwakuyiguqula njani indlela abakhangeleka ngayo oomasipala beli, nalapho abahlali baasoloko bekhala ngokungabikho kwamanzi, umbane oqhawu-qhawuka oko, nelindle eligcwalise izitalato, phakathi kwezinye izinto. Ukuxoxa banzi ngemo yoomasipala abambhaxa kwiMpuma Koloni, iNelson Mandela Bay, neBuffalo City, uAmanda Xhala uncokole nomhlalutyi wezopolitiko, uGqirha Nkosikhulule Nyembezi...
TRUNEWS @6 - An International Call for Freedom of Religion and Fair Trial
Umbutho iSouthern African Leaders Coalition for Faith, Freedom and Justice, umemelela ingqwalasela yamazwe ngamazwe kumba wenkululeko kwezenkolo, isidima soluntu, kwakunye nelungelo lokuba msulwa de inkundla ikufumanise unetyala, phakathi kwezinye izinto. Oku kuza njengoko bekuphawulwa usuku olukhumbula amaxhoba ezenzo zodushe ngenxa yenkolo, ngempela veki. Olusuku lwasungulwa ngumbutho wezizwe ezimanyeneyo, nelusuku olumemelela kwihlabathi ukuba likhumbule abo babandazelekayo ngenxa yenkolo yabo, kwanokuvuselela ukuzibophelela kwehlabathi ukukhusela inkululeko kwezenkolo kuye wonke ubani. Kulonyaka, lo mbutho uphawule olusuku ngeliphakamisa imeko yenkokheli yakwaLizwi eneminyaka engamashumi alithoba anesihlanu ubudala (95years), igqala lomkhosi ngexesha le mfazwe nokwalitsha ntliziyo loxolo, uMan Hee Lee, nogcinwe eluvalelweni ngaphandle kokuxoxwa kwetyala(pre-trail detention). Amanda Xhala spoke to the Southern African Leaders Coalition for Faith, Freedom and Justice co-founder, Magdalene Govender...
NEWS REVIEW| National Government asked to intervene in EC unemployment crisis.
Iphondo iMpuma Koloni lelinye lamaphondo eMzantsi Afrika elineqondo eliphezulu lentswela-ngqesho. Sithetha nje limi ku-47.5% iqondo lentswela-ngqesho kwikota yesibini yalo nyakamali. Oku kubangele ukuba iNkulu-baphathiswa yephondo, uOscar Mabuyane imemelele ungenelelo lukarhulumente kazwelonke. UAyabonga Kekana uye wancokola nomhlalutyi wezoqoqosho ophuma e-University of Fort Hare, uSinalo Ngcotsho, kunye noyi-Chief Growth Officer kwiziko iNelson Mandela Business Chamber, uLunga Mjodo…
INTERCHANGE-The death of former two time world boxing champion, Zolani Tete
Silele ngobusuku bayizolo ngendaba zokusweleka kwentshatsheli yehlabathi uZolani " Last Born" Tete. UTete noneminyaka engamashumi amathathu anesibhozo udutyulwe wabulawa eMdantsane ngaphandle kwakuGompo City, eMpuma Koloni. UTete weenza imbali ngethuba ephumelele udidi lwe- Junior Bantamweight IBF kwakunye ne-WBO Bantamweight.UVuyolwethu Mabeqa uncokole nentatheli yeSABC uAbongile Jantjies nobekwindawo yexhwayelo ngobusuku bayizolo.
TRUNEWS @6 - Bafana Bafana coach negotiations
Iqela le Bafana Bafana alikabinaye umqeqeshi oyintloko sithetha nje. Oku kusemva koku thatha umhlala phantsi kuka Hugo Broos obengumqeqeshi weliqela lesizwe, emva kwemidlalo yendebe yehlabathi. Nangona nje ikomiti yesigqeba solawulo kwiSAFA iphakamise uPitso Mosimane nowayengumqeqeshi weMamelodi Sundowns, njengomgqatswa kwesisikhundla, kusekho ukuxinga kwiingxoxo phakathi kweSAFA noMosimane. Ukuba sive banzi ngoku, uAmanda Xhala uthethe nentatheli yezemidlalo kweli jelo, uSanele Nongauza...
TRUNEWS @6 - Zambia elections analysis
Kuvakala ukuba inkokheli yombutho ophikisayo eZambia, uBrian Mundubile, ithi iza kucela umngeni enkundleni kwiziphumo zonyulo lwakutshanje, kwisikhundla sikamongameli. UMundubile utyhola ngelokuba kubekho ubuqhophololo kwinkqubo yonyulo, nobubangele ukuba umongameli uHakainde Hichilema, afumane esi sikhundla isihlandlo sesibini. Ikomishoni yonyulo kwela lizwe ichaze uHichilema nje ngophumeleleyo kunyulo, ngeevoti ezikumyinge ka 60%, xa kuthelekiswa no 38% ofunyenwe nguMundubile. Kanti olu nyulo alukhange luqhube ngaphandle kwamagingxigingxi, nalapho ikomishoni yonyulo ithe yanqumamisa inkqubo yokubalwa kweevoti ngoLwesihlanu, emva kweengxelo zodushe ngakwabo babalayo, nokubiwa kwamaphepha ovoto. Ukuncokola banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uthethe nojongana neenkqubo zonyulo kwi Electoral Monitoring Network, nokwangumhlalutyi wezopolitiko, uGqirhalwazi Nkosikhulule Nyembezi...
TRUNEWS @6 - Can gender bias gap be bridged by AI in the workplace?
Kusabonakala kuyingxaki ukungalingani phakathi kwamadoda nabasetyhini kwixesha esiphila kulo, ingakumbi kwiindawo zengqesho nalapho ingamadoda afumana ingqwalasela kakhulu kwizinto ezifana nezikhundla eziphezulu, nemivuzo ethe xhaxhe. Oku kunefuthe elikhulu kwi artificial intelligence, noninzi ebelulindele ukuba ingancedisa ukukuphelisa, kuphelise nomkhethe. Kodwa kusabonakala kusenzima oko njengokuba kwaa inkqubo ezi ze AI zibonisa impembelelo yomsebenzi wamandulo, kuba yenziwe ziinkcukacha ebezikade zikho kwixesha elingaphambili. Kwinkomfa ebibanjwe yibhodi ejongene nolawulo lokuthengwa kwemveliso neenkonzo yoMzantsi Afrika (i SAPICS) kwiintsuku ezidlulileyo, kuvele ukuba umkhethe kwi AI awubangelwa kukusetyenziswa kobuchwepheshe kodwa zizithethe zokusebenzisa inkqubo endala. Kuloko ke sigqibe kwelokuba makhe sincokole banzi ngalo mba. U-Amanda Xhala uthethe nomlawuli kwibhodi yakwa SAPICS, uRegina Naicker....
TRUNEWS @6 - South Africa's illicit alcohol market accounts for 18% of alcohol sold in the country
Imalike yotywala bomgunyathi eMzantsi Afrika iya ikhula ngesantya esothusayo. Uphando olutsha luqikelela ukuba i-18% yotywala obuthengiswayo kweli lizwe bo bomgunyathi, logama umthamo wabo wenyuke nge-55% ukusukela ngo-2017. Ingaba yintoni eqhuba abathengi ukuba bakhethe obu tywala? Ukuncokola ngalo mba, u-Amanda Xhala uthethe nongumphandi ophambili kwi-Drinks Federation of South Africa, uGqirha Shamal Ramsar...
TRUNEWS @6 - Parliament's Impeachment committee has resolved to obtain legal advise after it received a letter from President Cyril Ramaphosa
Ikomiti ejongene nokususwa kukamongameli kwisikhundla sakhe, igqibe kwelokuba ifumane ingcebiso yezomthetho emva kokufumana imbhalelwano esuka kumongameli uCyril Ramaphosa, nalapho avakalisa ukungoneliseki kwakhe ngalowo kugqitywe kwelokuba uza kukhokela ubungqina kule komiti. Kwintlanganiso yokugqibela yale komiti, yagqiba kwelokuba indulule kusomlomo wepalamente, uThoko Didiza, ukuba kuchongwe u-Adv Thandazani Madonsela njengoza kukhokela ubungqina. Kule ncwadi, uRamaphosa uvakalise amathandabuzo akhe ephawula izihlandlo ezimbini apho umdla wabucala kaMadonsela uye wangquzulana nomsebenzi wakhe. Uthi isihlandlo sokuqala singqamene nokususa kwakhe uMadonsela njengonyulelwe kwikomishoni yeenkonzo zobulungisa kancinane nje emva kodliwano-ndlebe lwango-2022 lwejaji eyintloko, nto leyo ethetha ukuba uMadonsela angabe kanti usenento ngakuye. Uqhuba athi isihlandlo sesibini singqamene neentetha ezenziwa nguMadonsela esidlangalaleni ngobusela obehla ePhala Phala ngexa lolwabelwano ngezimvo ne-ANC. UVuyolwethu Mabeqa usenzele le ngxelo kaZalene Merrington...
TRUNEWS @6 - Procurement challenges remain a major factor in project delays in the Eastern Cape
Ukulibaziseka kwenkqubo yokuthengwa kweenkonzo nezinto (procurement), kubonwa njengenye yezinto eziphambili ezibangela ukuba iiprojekthi zeziseko ezingundoqo zilibaziseke eMpuma Koloni. Oku kuvele ngexesha lotyelelo lebhunga lamaphondo, National Council of Provinces, ukongamela umsebenzi karhulumente kweli phondo, apho kuye kwachazwa ukuba ulibaziseko lubangelwa nangumlo woluntu, ukungasebenzi kakuhle konookomtraka, ukonakaliswa kweziseko, nobusela phakathi kwezinye. Ukusabela banzi, u-Amanda Xhala uthethe nokhokele igqiza eliphuma kwi-NCOP kwiMpuma Koloni, uNkosi Mwelo Nonkonyana...
TRUNEWS@6 SADC CHAIR ANALYSIS
UMzantsi Afrika uthathe ngokusesikweni isikhundla sikasihlalo kumazwe eSADC. Ngethuba lentetho yakhe yokwamkela esisikhundla, umongameli uCyril Ramaphosa uzibophelele ekusebenzisaneni kunye namanye amazwe akulo mbutho, ekhokhelwe yimithetho elawula umakulinganwe phakathi kwamazwe, nokwakha umanyano nentlonipho. Ukuhlalutya oku banzi sinaye uNjingalwazi Isaac Khambule oyi political economist....
TRUNEWS@6 NCC introducing a law that will prevent marketers on making unsolicited calls
Ikomishoni kazwelonke yabathengi iceba ukwazisa umthetho oza kuthintela iinkampani ezithengisa iimveliso neenkonzo ukutsalela umnxeba abathengi ngaphandle kwemvume yabo. Ophuma kwi National Consumer Commsiion u Pheto Ntaba ucacisa banzi ngoku...
TRUNEWS @6 - ECDOE has launched the Mabafunde Bonke Project: Grades R–3 Literacy Support Programme
ISebe lezemfundo eMpuma Koloni, ngokubambisana nephulo elibizwa iFLOAT consortium, bebesindleke iphulo elibizwa iMabafunde Bonke, neyinkqubo yokuxhasa abafundi bamabanga u Grade R ukuya kuGrade 3 ekubeni bakwazi ukufunda nokubhala. Lo msitho ububanjelwe eMthatha namhlanje. Le nkqubo yinxalenye yesicwangciso seSebe esingqamene nokukwazi ukufunda sonyaka ka-2022 ukuya ku-2030. Ukuxoxa banzi ngalo mba, emnxebeni sinomlawuli kwibakala lemfundo elibizwa iGET, neligxile kumabanga uGrade R ukuya kuGrade 9, uLinda Gwele...
TRUNEWS @6 - An analysis of Zambia elections
Luyaqhuba unyulo kwilizwe lase Zambia nalapho ezigqatsela isikhundla kwakhona umongameli u Hakainde Hichilema, oneminyaka engamashumi amathandathu anesine ubudala. u Hichilema ubengumongameli kwelilizwe ngonyaka u 2021 ethatha iintambo ku Edgar Lungu ongasekhoyo. Namhlanje sisabona iqhuba imbambano phakathi kukamongameli nosapho lukaLungu nabaxhasi babo, nangona sele wasweleka kunyaka ophelileyo apha eMzantsi Afrika u Lungu. Urhulumente wase Zambia waya enkundleni ukuzama ukuthintela umngcwabo ka Lungu, ngelixa usapho lwakhe lwalungafuni ukuba umongameli u Hichilema azimase lomngcwabo. Kolunyulo uHichilema uzigqatsa ephikisana nemibutho ekhokhelwa ngu Brian Mundubile nowayengumbhexeshi kurhulumente ka Lungu. Ukuhlalutya isimo sonyulo lwase-Zambia, uAmanda Xhala uthethe nomhlalutyi wemiba yamazwe angaphandle, uGqirha Mkhuseli Vimba...
TRUNEWS @6 - CANSA warns that the country is facing an avalanche of cancer incidents
Umbutho ojongene nesifo somhlaza, iCancer Association of South Africa, iCANSA, ulumkisa ngelithi ilizwe lijongene nokwanda kwesifo somhlaza. Uthi uqikelela ukuba kuzakuthi kufika unyaka ka 2030 libe inani labachaphazelekayo liphindene kabini. Ngeliphawula iminyaka engamakhulu alithoba anesihlanu wasekwayo lombutho, ubusindleke usuku lemfunalwazi eKapa, uhlanganise iingcali kweli jikelele kwelicandelo lemfundo. Ukuva banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uthethe noyi-Head of Advocacy kwaCANSA, uZodwa Sithole...
TRUNEWS @6 - Concerns raised about certain political parties who call people to request them to verify their addresses and voting stations
Kukho inkxalabo esuka kubantu nabavoti ngokutsalelwa iminxeba okanye babhalelwe i-email yimibutho ethile yezopolitiko, ebabuza ngeenkcukacha zabo zokubhalisela unyulo. Nangona inganyanzelisi, kodwa le mibutho iye ifune umvoti ukuba aqinisekise idilesi ayibhalisileyo kumqulu wokuvota nokuba bachaze izikhululo abazakuvotela kuzo. Uluntu luvakalise inkxalabo ngokhuseleko lweenkcukacha zalo lukwazibuza ukuba ingaba oku kuvumelekile kusini na? U-Amanda Xhala uthethe nosekela-manejala we-IEC kwiMpuma Koloni, uMasindi Mosehana, ngalo mba...
TRUNEWS @6 - Consumer Goods and Services Ombud expands their rural satellite offices
I-ofisi kanozikhalazo ojongene nezikhalazo zabathengi kweli, yandisa ii ofisi zayo ukufikelela kubathengi bakwiindawo ezisemaphandleni. Elinyathelo lizakubangela ukuba le ofisi ikwazi ukufikelela kubathengi abangaphaya kwamawaka angamashumi mabini. Umsebenzi wale ofisi kukunceda ukusombulula imbambano phakathi komthengi nomthengisi, ngelinge lokufumana isisombululo esizakusebenzela lamaqela omabini. Abathengi abakwindawo ezisemaphandleni basabonakala bedinga ukuxhotyiswa ngamalungelo abo adibene nokuthenga okanye izikhalazo abahlangana nazo xa bethenga. Yilento ke sithe makhe sikrwece le ofisi ukuncokola banzi ngelinyathelo layo nokusincedisa ngalomba. U-Ayabonga Kekana uncokole noyi Education & PR Manager kule ofisi, u-u Ouma Ramaru, ngalo mba...
TRUNEWS @6 - The ARC research has found that more than 70% of rural respondents do not want title deeds
Isiqinisekiso sobuninimzi, i-title deed ngolwasemzini, sibonwa nje ngendlela yokomeleza ukhuseleko lobuninimzi, ukukhuthaza utyalomali nokuphucula amathuba okufikelela kwiinkonzo kwiindawo ezisemaphandleni. Kodwa uphando olwenziwe yiAgricultural Research Council lubonisa ukuba ngumyinge we 70% woluntu lwasemaphandleni olungayiboniyo imfuno yokuba nesi siqinisekiso sobuninimzi. Ukuva banzi ngalo mba, emnxebeni sinaye oyiAgricultural Economist kweli bhunga, uDr Siphe Zantsi...
TRUNEWS @6 - Dr AB Xuma Municipality responds to protesters' grievances
Ibingelosuku oluqhelekileyo namhlanje kwidolophana iNgcobo eMpuma Koloni, phantsi komasipala i-Dr AB Xuma ngenxa yoqhankqalazo lwabahlali olukhokelwa ngumbutho iNgcobo Yethu Civic Organisation. Lo mbutho uvakalise ukuba olu qhankqalazo luzakuphazamisa ushishino, iinkqubo zothutho, kuvalwe neendlela eziphuma okanye ezingena kwidolophu iNgcobo. Oku kukuba befuna kumanyelwe izikhalazo zabo ezimayela nolawulo lwalo masipala, bekwatyhola nomanejala walo masipala uKhathutshelo Mulaudzi ngokophula imithetho elawula urhulumento lukamasipala. Bememelela ukuba anqunyanyiswe okanye agxothwe. Ukuva banzi ngalo mba, uAyabonga Kekana uthethe nosodolophu womasipala i-Dr AB Xuma, uSiyabulela Zangqa...
TRUNEWS @6 - An update on Eastern Cape roads after road closures due to snowfall
ISebe lezothutho eMpuma Koloni lilumkisa abaqhubi, kwakunye nabo balungiselela ukungena ezindleleni, ngolu suku lokugqibela lwempelaveki ende, ukuba baqaphele ezindleleni kulandela isimo sezulu esibi, nesibangele uphazamiseko lwezithuthi ezindleleni. Kwiindawo ezithile zephondo, iindlela zivalekile ngenxa yokuwa kwekhephu. Amagosa ezendlela athe bhazalala ukuqinisekisa ukuba abaqhubi balandela imithetho emiselweyo yendlela. UZizipho Cikozani uthethe nothethela iSebe lezothutho ephondweni, u-Unathi Binqose, ngalo mba...
NEWS REVIEW| 70 years later...SA women continue to face challenges, including GBVF
Ukuphawula nokubhiyozela iminyaka engamashumi asixhenxe yosuku lwamanina ango-1956 abalelwa ku-20 000 athi abamba umngcelele esingisisa kwi-Union Buildings ngeliqhanqazelela imithitho yamapasi, bekwanyanzelisa kurhulumente welo xesha ukuba nabo amalungelo abo njengabasetyhini athathelwe ingqalelo. Kusasazo olukhethekileyo phakathi kwe-TRU FM kunye no-Umhlobo Wenene FM, siye samema uNjingalwazi Babalwa Magoqwana-Director of the Centre for Women and Gender Studies at Nelson Mandela University, uLelona Mxesibe- Researcher, Policy Analyst and Advocacy Officer at Indlela Mental Health kunye no-Michiki Mavungo, Nelson Mandela Bay Business Chamber Representative and The Eco Laundry Founder and Director...
TRUNEWS @6 - The Premier Soccer League (PSL) has pledged its support for CANAL+'s fight against piracy
I-Premier Soccer Legue ivakalise inkxaso yayo kwilinge lenkampani enamagunya osasazo lwemidlalo iCANAL+, ukulwa umkhwa ovamileyo wokubiwa kosasazo lwezemidlalo equka eyebhola ekhatywayo kunye neyombhoxo, ipapashwe kumakhasi osasazo omgunyathi nakumakhasi onxibelelwano. Ngenxa yalo mkhuba kukho ilahleko eninzi yemali nenkxaso. U-Amanda Xhala uncokole nentatheli yezemidlalo, uKhanyiso Tshwaku , ngalo mba…
TRUNEWS @6 - What does the Constitution say about Privacy, Identity and Freedom of Movement.
Nanjengoko uMzantsi Afrika kulo nyaka ubhiyozela amashumi amathathu eminyaka wasekwayo umgaqo-siseko weli, sithe namhlanje makhe sikucaphulele kwamanye amalungelo axhanyulwa luluntu lweli, naqulathwe ngu Chapter 2 womgaqo-siseko. Amanye ala malungelo nesiza kuthetha ngawo namhlanje, lilungelo lokukhuseleka kwezinto zakho eziyimfihlo (privacy), ilungelo lokuhlonitshwa kwesidima sakho nokuba ngummi (identity), kwakunye nelungelo lokuhamba-hamba ngokukhululekileyo (freedom of movement). Kungani ebalulekile nje la malungelo? Ukuxoxa banzi ngalo mba, uAmanda Xhala uncokole nengcali kwimiba yezomthetho, uAdv Dumisani Apollos...
TRUNEWS @6 - South Africa's 2026 Local Government Elections have officially been proclaimed
Uwubhengeze ngokusesikweni umhla wesine kweyeNkanga nje ngosuku lonyulo loorhulumente basekhaya, umphathiswa wolawulo ngentsebenziswano, uVelenkosini Hlabisa. Esi sibhengezo uHlabisa usenze ngethuba ephehlelela iintsuku ezingamashumi alithoba ngaphambi kokuba kubanjwe olu nyulo. Esi sibhengezo siphawula isigaba esibaluleke kakhulu kwezonyulo kweli, nanjengoko imibutho yezopolitiko izilungiselela ukukhuphisana koomasipala beli. UHlabisa uthi abavoti abaselungelweni lokuvota banikwa de kube sezinzulwini zobusuku namhlanje ukuba babhalisele ukuvota. UGcinokuhle Malinga uza nengxelo ethe vetshe...
TRUNEWS @6 - International Relations Minister, Ronald Lamola, announced a framework review on protocol extended to former presidents and former deputy presidents
Umphathiswa wesebe elijongene nobudlelane namanye amazwe, uRonald Lamola, ubhengeze ukuba kuza kuphononongwa umgaqo-nkqubo omtsha oqulethe amaqithiqithi afunyanwa ngabo babesakuba ngoomongameli nababesakuba ngoosekela mongameli. Oku kulandela utyelelo lowayesakuba ngumongameli uJacob Zuma kwilizwe laseIndia, apho eye wadibana khona nomnye wabafo bakwaGupta. To hear more about this, Amanda Xhala spoke to Dirco Spokesperson, Chrispin Phiri...
TRU NEWS @6| Makhanda High Court dismisses the ANC's bid to have PTT reinstated
Inkundla ephakamileyo eMakhanda eMpuma Koloni isichithile isicelo sesibheno se-ANC sokuba le nkundla ijike isigqibo sayo sokuyalela ukuba kuchithwe isikhokelo sethutyana salo mbutho ephondweni, iProvincial Task Team. Esi sicelo sokubhena besifakwe yi-ANC, unobhala-jikelele walo mbutho uFikile Mbalula kunye nesikhokelo sephondo esi inkundla ethe masichithwe. U-Amanda Xhala uncokole nomhlalutyi wezopolitiko uGqirha Xolisile Ngumbela...
TRU NEWS @6| EC Education Dept introduces the online school application
Izolo kulenkqubo ndaba, besikuphathele inqaku nalapho iSebe lezemfundo kwiMpuma Koloni liza kumilisela inkqubo yokubhaliswa kwabafundi kumabanga uGrade R, uGrade 1 kwakunye no Grade 8, kusetyenziswa ubuxhakaxhaka bale mihla bonxibelelwano. Le nkqubo ke iza kuvavanywa koomasipala abambhaxa iBuffalo City, iNelson Mandela nezithili iJoe Gqabi kwakunye ne-OR Tambo, ukusukela kunyaka ozayo. Sithe ke makhe sikrwece iSebe likhe lisinabisele banzi ngale nkqubo. U-Amanda Xhala uncokole nobambele njenge-Chief Education Specialist kwicandelo lolawulo lwezikolo kwiSebe, uYoliswa Matam...
TRUNEWS @6 - Response from NMB metro regarding electricity tariffs and the court order
UMasipala ombaxa iNelson Mandela Bay eMpuma Koloni, uwamkele umyalelo wenkundla ephakamileyo yaseGqeberha omalunga nokonyuswa kwerhafu yombane kunyaka-mali u2026/2027. Oku kulandela isicelo esingxamisekileyo seDA enkundleni, nexoxe ngelithi okukwenyuswa kwerhafu kwenziwe kulandela inkqubo ebineziphene yentatho nxaxheba yoluntu. INelson Mandela Bay ithi sele iqalile nokumilisela umyalelo wenkundla. Ukusabela kulo mba, uAmanda Xhala uthethe noyi-Senior Director: Retail - Electricity & Energy Directorate kumasipala iNMB, uDr Mvuleni Bukula...
TRUNEWS @6 - MK Party leadership reshuffle sees Duduzane Zuma being appointed the party's first Deputy President
Kuphinde kwakho iinguqu kubunkokheli beqela iMK Party. Lo mbutho ubhengeze ukuba obengusekela-mongameli wokuqala walo mbutho uGqirha John Hlophe ususiwe kwisikhundla sakhe. Endaweni yakhe kufakwe uDuduzane Zuma, nongunyana kamongameli walo mbutho uJacob Zuma. Usihlalo walo mbutho uNkosinathi Nhleko naye ususiwe kwesi sikhundla, ngethuba uNomsa Dlamini esusiwe njengosekela-nobhala jikelele. Ezi nguqu zivakaliswe ngulo mbutho kwindibano yawo nonondaba phezolo. U-Amanda Xhala uncokole nomhlalutyi wezopolitiko uHlumelo Xaba…
TRU NEWS @6| Eligible voters urged to utilise the online voter registration portal
Lisekhona ithuba lokuba ubani oselungelweni angabhalisela unyulo oluzakuqhuba kwinyanga yeNkanga kulonyaka, nangona lempelaveki siphuma kuyo ibiyeyokugqibela yokubhalisa. Ikomishoni yonyulo ezimeleyo ithi uluntu luzakukwazi ukuqinisekisa iinkcukacha zalo ukuze lukwazi ukuvota. Kulo-Lwesihlanu siya kuye, umphathiswa worhulumente basemakhaya uVelenkosini Hlabisa, kulindeleke abhengeze ngokusesikweni umhla wokuvota, umhla wesine kwinyanga yeNkanga (4 November). U-Amanda Xhala uncokole nongusekela-manejala kwi-IEC eMpuma Koloni, uMasindi Mosehana...
TRUNEWS @6 - The Gqeberha High Court has ordered the NMB municipality to reinstate the previous electricity tariff structure for domestic consumers
Inkundla ephakamileyo yaseGqeberha iyalele umasipala ombaxa iNelson Mandela Bay eMpuma Koloni, ukuba ubuyisele uhlobo ebiqulunkqwe ngayo ngaphambili irhafu yombane, kutshintsho oluqale ngomhla wokuqala kuJuly, emva kokusiwa enkundleni ngumbutho weDA. Lo masipala ukwayalelwe ukuba ufumane imvume kwicandelo iNational Energy Regulator of South Africa zingaphelanga iintsuku ezingamashumi amathathu ukuze kwenziwe uhlengahlengiso kubume berhafu yombane. Ukuva banzi ngentsusa yoku, Amanda Xhala spoke to SABC reporter, Kim Daniels...
TRUNEWS @6 - Do manifestos still matter?
Onke amehlo ngoku ajonge kunyulo loomasipala apho abemi beli bezakuzikhethela ooceba babo noosodolophu abanqwenela ukuba babakhokhele, bafezekise izidingo zasekuhlaleni. Sithe makhe sijonge umsebenzi wezithembiso zonyulo, iimanifesto ukutsho. Ingaba zisasebenza ukukhuthaza iivoti zoluntu? Abanye bathi abasenamdla wokumamela ezizithembiso kuba oosopolitiki abazigcini izithembiso zabo. Ukushukuxa lo mba, uAmanda Xhala uncokole nomhlalutyi wezopolitiko, uSandile Swana...
TRUNEWS @6 - NMBM welcomes TrackAdapt Project aimed at strengthening climate resilience in NMB
Oomasipala abambhaxa, iNelson Mandela Bay nesixeko saseKapa, bachongwe liphulo elijongene nobume bezulu nophuhliso kwelizwekazi i-Afrika, iAfrican Climate and Development Initiative, iACDI, elikwiYunivesiti yaseKapa, ngokubambisana ne-arhente yophuhliso kwilizwe laseFrance, iAgence Française de Développement, iAFD ngamafuphi, nje ngoomasipala abambhaxa kweli ekuza kuphuhliswa, ze kumiliselwa kubo iinkqubo zale mihla zokuvavanya inkqubela esele yenziwe ekubeni oomasipala abambhaxa bakwazi ukumelana nokuguqu-guquka kobume bezulu. Oku ziinzame zokunceda ekuphawuleni ezona zinto ziphambili ekusebenzeleni ukucutha imisantsa, kusetyenziswa izixhobo zokucutha iimphuphuma, imbalela nokhukuliseko kwimimandla eselunxwemeni, neyimingcipheko aba masipala bambhaxa babini abajamelene nayo. U-Amanda Xhala uncokole banzi ngalo mba nolilungu lekomiti kasodolophu elijongene nempilo yoluntu kumasipala ombhaxa iNelson Mandela Bay, uThsonono Buyeye...
NEWS REVIEW| SA government's intervention to address water crisis in municipalities
Urhulumente kazwelonke umilisele ikomiti equka amasebe karhulumente, ii-arhente kunye necandelo labucala ukumilisela isicwangciso sokuqubisana nomngeni wobonelelo lweenkonzo zamanzi oludodobeleyo koomasipala beli. Le komiti kunye nesi sicwangciso ziyingxenye yongenelelo lukarhulumente kazwelonke phantsi kuka-Operation Vulindlela, nonjongo yayo ikukukhawulezisa iinkqubo zikarhulumente zokusa iinkonzo kuluntu. U-Ayabonga Kekana uye wancokola apha enkqubeni nosekela mphathiswa wesebe lamanzi nogutyulo, uDavid Mahlobo...
INTERCHANGE-Appendix Cancer Awareness Month
Inyanga yeThupha yinyanga apho kuqatshelwa isigulo somhlaza wethunja, obizwa iAppendix Cancer. Injongo yoku kukunceda uluntu ukuze luwuqonde lomhlaza unqabileyo nothi ufumaneke sele konakele kwaye ubani engawulindelanga. Iingcali zempilo zithi abantu abaninzi azange beva ngalomhlaza de kube kanti ubachaphazele okanye ufunyaniswe kwisizalwane. UAyabonga Kekana uncokola nophuma kwi Dr B Talks, uGqirha Luvuyo Bayeni.
TRUNEWS@6 ICASA, proposed regulations for rapid deployment of electronic communications network
ICASA iphulaphule izimvo zoluntu ngemigaqo nkqubo egxile ekukhawuleziseni kokunikezelwa ngeenkqubo neziseko zonxibelelwano ezisebenzisa i internet. Ongumlawuli oyintloko kwicandelo le Association of Communications & Technology kwi ICASA, uNomvuyiso Batyi usicacisela banzi ngoku
#TRUNEWS@6| Why is it important to have a will?
Ukubanomyolelo obhaliweyo welifa yinto engabonakala ngokungathi ayibalulekanga, de kufikelele ixesha lempixano ngokubanga oko kushiywa ngumfi. Ukungabi namyolelo wokuba izinto zakho xa ubhubhile mazebiwe njani na, kungadala iintanda kusapho maxa wambi umlo wokubanga ilifa uphelele nakwii nkundla zamatyala. U-Amanda Xhala uye wancokola negqwetha lezomthetho apha eMpuma Koloni u Bongani Qina...
TRU NEWS @6| "SA's nuclear power expansion not a threat to coal energy and environment"
Urhulumente woMzantsi Afrika uthi uyaqhuba nezicwangciso zokwandisa ukuveliswa nokuphehlwa kombane kusetyenziswa i-nuclear. Okwangoku, sisesinye kuphela isikhululo esiphehla umbane nge-nuclear, yi-Koeberg eNtshona Koloni. Eli lelinye lamalinge okuqinisekisa ukuba eli lineenkalo ezahlukileyo, nezaneleyo, zokubonelela ngombane okhuselekileyo nofikeleleyo kuluntu. Nangona kunjalo, zikhona iinkxalabo U-Amanda Xhala uye wancokola nongusekela-mlawuli kwicandelo lolawulo lwe-nuclear kwiSebe lezamandla nombane, uZizamele Mbambo...
TRUNEWS @6 - SA indigenous Rooibos seeds will be sent to the International Space Station
Kuza kuthunyelwa iimbewu zeRooibos emajukujukwini, kwi-International Space Station, apho kuza kuhlolwa khona ifuthe lokukhula kwesi sityalo singekho mhlabeni, into ekuthiwa yi microgravity. Eli liphulo lezenzulwazi (scientific) loMzantsi Afrika elinxulumanisa imfunalwazi kwezolimo, nokusemajukujukwini, neliphehlelelwe ngokusesikweni kule nyanga, phantsi kwenkqubo ebizwa iRooibos in Space. To hear more about this, Amanda Xhala spoke with the Spokesperson for the SA Rooibos Council, Adele du Toit...
TRUNEWS @6 - IEC final Voter Registration Weekend
Ikomishoni ezimeleyo yezonyulo, i-IEC ngamafuphi, imemelela abemi boMzantsi Afrika abaselungelweni lokuvota ukuba basebenzise le mpelaveki ukubhalisela ukuvota. Uluntu luza kukwazi nokulungisa iidelesi zeendawo oluhlala kuzo, ngomhla wokuqala nowesibini kwinyanga yeThupha (August). Oku kubhalisa kulungiselela unyulo loomasipala oluza kubanjwa ngomhla wesine kweyeNkanga (November) kulo nyaka. U-Amanda Xhala uye wancokola nosekela-mlawuli we-IEC kwiMpuma Koloni, uMasindi Mosehana...
TRUNEWS @6- SAFDA calls for a regulated seasonal worker programme for foreign immigrants
Umbutho wophuhliso lwamafama oMzantsi Afrika, iSAFDA ngamafuphi, umemelela urhulumente ukuba apasise umgaqo okanye umthetho ovumela ukuqeshwa kwabemi bamazwe we-SADC ngexesha likaxakeka okanye ngamaxesha wokuvuna. Oku kuza nanjengoko lo mbutho ujamelene nomngeni wokungabi nabasebenzi kwiifama zeli emva kwemfuduko yabemi bamazwe angaphandle, abashiye eli bebuyela kumazwe abo, kulandela imigushuzo enxamnye nokubakho kwabantu bamazwe angaphandle abangenamaphepha okuba kweli ngokusemthethweni. Bangaphaya kwe-72 000 abemi bamazwe angaphandle abasele befuduselwe kumazwe abo okuzalwa, beshiya imisebenzi yabo kwiifama nemizimveliso yeli. Ukuncokola banzi ngoku, emnxebeni uAmanda Xhala uncokole nomlawuli oyintloko kwi South African Farmers Development Association, uSiyabonga Madlala...
TRUNEWS @6 - SAHRC investigation report into Eastern Cape's recreational water quality
Ikomishoni yamalungelo oluntu, iSAHRC, kwiMpuma Koloni, idandalazise ingxelo equlathe iziphumo zophando lwayo obelugxile kumgangatho wamanzi eli phondo, iziseko zamanzi nongcoliseko lwamanzi lilindle, phakathi kwezinye izinto. Olu phando lulandela izikhalazo eziye zafakwa luluntu ngenkxalabo yalo ngokubhekiselele ekuphalakeni kwelindle kumanzi aselwayo kwimilambo ethile, nakumanzi akwimimandla eselunxwemeni. Ukuxoxa banzi ngalo mba, emnxebeni uAmanda Xhala ubambe umkhomishinala ophuma kule komishoni, uAseza Gungubele...
TRUNEWS @6 | IDAC Head, Andrea Johnson resigns
Namhlanje sivukele kwiindaba zokulahla kobe yintloko yecandelo lophando oluchasene norhwaphilizo, i-IDAC, uAndrea Johnson, kwisikhundla sakhe, nto leyo iye yamkelwa ngumongameli uCyril Ramaphosa. Oku kwenzeka nanjengoko uJohnson exinwa ngemibuzo kwikomishoni ka Madlanga. Ukanti ebevelile nanamhlanje phambi kwale komishoni. Phakathi kwezinye izinto ezithe zavela susela oko athe waqalisa ukunikezela ngobungqina bakhe phambi kwale komishoni, zezokuba walahlekisa ikomiti yethutyana yasepalamente nebiphanda izityholo zongenelelo lopolitiko norhwaphilizo kwinkqubo yezobulungisa yeli lizwe. Ukuhlalutya banzi ngokulahla kwakhe, emnxebeni uAmanda Xhala wamkela umhlalutyi wezopolitiko, uGqirha Xolisile Ngumbela...
NEWS REVIEW| Impeachment Committee's work temporarily interdicted.
Inkundla ephakamileyo eNtshona Koloni igwebe ngakwicala likamongameli uCyril Ramaphosa, ekubeni athintele ukuqhuba komsebenzi wekomiti yasePalamente echophele ukuphula-phula ubungqina ngebholo lokubiwa kwemali kwifama yakhe iPhala-Phala ngo-2020, ngokuphenjelelwa yingxelo yegqiza leengcali zomthetho iSection 89 Panel. Le ngxelo yafumanisa ukuba ukho umsi oqhumayo wobungqina obungathwalisa umongameli uxanduva ngeli bholo, nelinokuphembelela ekubeni asuswe kwisikhundla sakhe. URamaphosa uye wafaka esi sicelo enkundleni, ngelithi le komiti mayingaqhubi nomsebenzi wayo, de kuphulaphulwe isicelo sakhe sokucel'umngeni kule ngxelo ye-Section 89 Panel, kwinyanga ka-September walo nyaka. U-Ayabonga Kekana uncokole nengcali yezomthetho, uAdvocate Jazz Vilakazi...
TRUNEWS @6- The Total Energies CAF Women's Africa Cup of Nations Morocco 2026 is starting this weekend
Iyaqala imidlalo yeWomen's Africa Cup of Nations, iWAFCON ngamafuphi, ngeCawa eMorocco. Ngamaqela alishumi elinesithandathu azakuthi akhuphisane ukuthathela kuwo itayitile yelizwekazi, nokuzilungiselela indawo kumdlalo wendebe yehlabathi yeFIFA yamanina, eBrazil ngo2027. Kusenjalo, lusuku lwesibini namhlanje lemidlalo yeCommonwealth eGlasgow, eScotland. Ukuba sincokole ngale midlalo, uAmanda Xhala ubambe intatheli yeli jelo yezemidlalo, uSanele Nongauza...
TRUNEWS @6 - Some of the opposition parties in Parliament have expressed their disappointment with the Western Cape High Court's judgement
Amanye amaqela aphikisayo ePalamente avakalise ukudana sisigqibo senkundla yaseNtshona Koloni, sokugweba ngakwicala likamongameli uCyril Ramaphosa ekuthinteleni ukuqhuba komsebenzi wekomiti yasePalamente, echophele ukuphula-phula ubungqina bebholo lokubiwa kwemali kwifama yakhe iPhala-Phala ngo-2020, ngokuphenjelelwa yingxelo yegqiza leengcali zomthetho iSection 89 Panel. Ingxelo kaZalene Marrington siyilungiselelwe nguVuyolwethu Mabeqa...
TRUNEWS @6 - The Western Cape High Court has ruled in favour of President Cyril Ramaphosa and interdicted the Impeachment Committee.
Inkundla ephakamileyo eNtshona Koloni igwebe ngakwicala likamongameli uCyril Ramaphosa, ekubeni athintele ukuqhuba komsebenzi wekomiti yasePalamente echophele ukuphula-phula ubungqina bebholo lokubiwa kwemali kwifama yakhe iPhala-Phala ngo-2020, ngokuphenjelelwa yingxelo yegqiza leengcali zomthetho iSection 89 Panel. Le ngxelo yafumanisa ukuba ukho umsi oqhumayo wobungqina obungathwalisa umongameli uxanduva ngeli bholo, nelinokuphembelela ekubeni asuswe kwisikhundla sakhe. URamaphosa uye wafaka esi sicelo enkundleni, ngelithi le komiti mayingaqhubi nomsebenzi wayo, de kuphulaphulwe isicelo sakhe sokucel'umngeni kule ngxelo kwinyanga ka-September. U-Abongwe Kobokana uza nengxelo...
TRUNEWS @6 - SAHPRA concerned over illicit medicines sale
Igunyabantu elilawula iimveliso zezempilo, iSouth African Health Products Regulatory Authoriy, iSAHPRA ngamafuphi, lilumkise ngokwanda kwamayeza omgunyathi kwelilizwe. ISAHPRA ithi amaqela oonqevu olwaphulo-mthetho olucetyiweyo athande ukuxhaphaka kwicandelo leemalike zeli ngamayeza angekho mthethweni, naquka izitofu zabo bafuna ukunciphisa umzimba, iipilisi zeentlungu kwakunye nezonyango zezifo ezinganyangekiyo kodwa ezilawulekayo, ezifana neHIV. Ukuba sive banzi ngale nkxalabo, emnxebeni uAmanda Xhala ubambe ophuma kwi-ofisi engokuthotyelwa kwemiqathango ebekiweyo yeemveliso zezempilo (Regulatory Complaince Officer) kwa SAHPRA, uCoceka Ntantala...
TRUNEWS @6 - A reaction to calls for immediate dissolution of the PIC Board
Amanye amaqela opolitiko amemelela kumphathiswa wesebe lemali kuzwelonke, uEnoch Godongwana, ukuba achithe ibhodi yequmrhu lotyalo-mali yabasebenzi bakarhulumente, iPublic Investment Corporation, ukukhusela imali yomhlala-phantsi yabasebenzi bakarhulumente ze emva koko kuchongwe ibhodi yethutyana enyanisekileyo, nenobuchule obufunekayo ukubuyisela intembeko yoluntu kweli qumrhu nelibaluleke kakhulu eMzantsi Afrika. Oku kuza nanjengoko eliqumrhu lijamelene neengxaki zolawulo, nongenelelo lwabezopolitiko kulandela ukunqunyanyiswa kwengqonyela uPatrick Dlamini, nokulahla esikhundleni kwamanye amalungu ebhodi emva kwezityholo ezivele kwingxelo yoodiz'amahlebo. La maqela athi iPIC ayiyiyo eyezopolitiko, okanye imidla yabo yoshishino. Ukushukuxa lo mba,neminye, emnxebeni uAmanda Xhala wamkela ophuma kumbutho wabasebenzi bakarhulumente, uMadoda Maxakane...
TRUNEWS@6-IEC urges political parties and aspiring independent candidates to submit their candidate nomination and supporter list through OCNS
Ikomishoni ezimeleyo yezonyulo ibongoza imibutho yezopolitiko nabo banqwenela ukuba ngabagqatswa abazimeleyo, ukuba basebenzise eli thuba ukufaka abagqatswa babo noluhlu lwabaxhasi babo kwinkqubo engqamene nokutyunjwa kwabagqatswa yale komishoni efumaneka kwi-internet, i-OCNS ngamafuphi. UAmanda Xhala uncokole nosekela-manejala kwikomishoni ezimeleyo yezonyulo kwiphondo iMpuma Koloni, uMasindi Mosehana...
TRUNEWS @6 - July is Savings month and many SA households spend more they can afford
Inyanga yeKhala yinyanga engokubaluleka kokonga imali, iSavings Month, nalapho kukhuthazwa uluntu ukuba longe imali ukulungiselela ingomso. Ngokokweenkcukacha zebhanka enguvimba iSARB, iqondo lokonga imali eMzantsi Afrika lehle layokutsho ku -1.4% kwikota yesine yonyaka ophelileyo, into echaza ukuba amakhaya achitha imali eninzi kunengeniso ayifumanayo, nto leyo eyenza kubenzima ukubeka imali ecaleni. Oku kubangelwa luxinzelelo loqoqosho kweli nekukwakhokhelela ekubeni uluntu luxhomekeke ekubolekeni imali luzifaka ematyaleni. Ukuncokola banzi ngokubaluleka kokonga imali, on the line Amanda Xhala is now joined by the National Debt Counselling Association chairperson, Rene Moonsamy...
TRUNEWS AT SIX TAX ALCOHOL
Iofisi kanondyebo iphonononga umgaqo nkqubo ogxile kwirhafu efakwa etywaleni ngeenzame zokuphelisa umonakalo odalwa kukuselwa kotywala ngokugqithisileyo kwakunye nokuthengiswa kotywala ngokungekho mthethweni. Nangona kunjalo, abavelisi kwakunye nabo bashishina ngotywala bathi ukongeza irhafu kwiziselo ezinxilisayo ayisosisombululo koko abo bathengisa utywala bomgunyathi bazakuxhamla. Olu phononongo lungabona kufakwa uchatha ka 20 percent kwiziselo ezifana neBeer. On the line we are joined by Convenor of the National Liquor Traders, Lucky Ntimane.
NEWS REVIEW| Discussing the state of EC municipalities
Ngethuba umphicothi zincwadi uTsakani Maluleke esenza ingxelo yonyaka mali ka2024-2025, ngomasipala boMzantsi Afrika wavakalisa ukuba siyaxhalabisa isimo sabo nanjengoko ungekho mkhulu umehluko xa kuthelekiswa nonyakamali ogqithileyo. Komasipala abayi-257, abangamashumi amathathu anesithoba (39) bafumene iclean audit ngelithuba omasipala abangamashumi amathathu anesibhozo (38) kubo kuquka nomasipala abambaxa abathathu, bebuyele umva kwiingxelo zabo ukusukela ngonyaka ka2021. Uphicotho kwakunye nenkqubo yoomasipala abambaxa abasibhozo, bayaqhubeka nokungaqhubi kakuhle nento echaphazela izigidi zabantu. Kutsha nje, isebe likanondyebo belibambe okwetyhutyana isabelo semali yomasipala abangamashumi asithandathu anesithoba kuquka omasipala abasixhenxe beMpuma Koloni. U-Ayabonga Kekana uncokole nothethela umphathiswa kwisebe lorhulumento ngentsebenziswano eMpuma Koloni uPheelo Oliphant...
TRUNEWS@6 SAHRC on public submissions for access to renal dialysis services in the EC
Ikomishoni yamalungelo oluntu kwiMpuma Koloni ithi ifumene izikhalazo ezibonisa ukuba abantu abadinga unyango lwe-dialysis abakwazi ukufikelela kule nkonzo kwizibhedlele zikarhulumente zeli phondo. Le komishoni ithi ezi zityholo zixhomisa amehlo, ziyaxhalabisa, kwaye zinyhasha ilungelo lomntu lobomi, isidima, nelekufikelela kwinkonzo yokhathalelo lwezempilo. Kuloko ke le komishoni igqibe kwelokuba ikhwebe inkqubo yokuphulaphula izimvo zoluntu, neza kugxila ekufikeleleni kwiinkonzo ze-dialyis kumaziko empilo karhulumente kweli phondo. Amanda Xhala ubambe udliwano ndlebe ne-Advocacy Officer ejongene namalungelo oluntu kule komishoni kwiphondo, uNelson Kesa...
INTERCHANGE| Book Review: Daddy if you can hear me.
Kwinqaku lethu lophicotho ncwadi kulempelaveki, sijonga incwadi enesihloko sithi "Daddy if you can hear me" ebhalwe ngu nyawontle uXolamzi Sam. Lencwadi igxile kwimiba echaphazela impatho mbi ngokwesini. U-Ayabonga Kekana uncokole nombhali wale ncwadi umfundisi uXolamzi Sam...
TRU NEWS @6| How is dis/misinformation disseminated by Nigeria and Ghana affect Brand South Africa
Iinkcukacha ezingeyonyani ezilahlekisayo, neziphenjelelwa ngamanye amazwe aquka iNigeria kunye neGhana malunga nezityholo zobundlobongela oluphenjelelwa yintiyo yobuzwe, iXenophobia, ziyaqhuba nokuchaphazela indlela uMzantsi Afrika obonwa ngayo ngamanye amazwe, amashishini, abatyeleli kunye nabo banomdla wokutyala imali kweli. Oku kuza ngexesha apho kukho ukungaboni ngasonye phakathi kwabanye abemi boMzantsi Afrika nabemi abaphuma kwamanye amazwe. U-Amanda Xhala uye wancokola noyiGlobal Political Economist and Reputation Specialist, uGqirha Malusi Mncube..
TRUNEWS@6| How can the Con Court judgement influence policy shift on housing development.
Isigwebo sakutsha nje senkundla yomgaqo-siseko esichaphazela ulwakhiwo lwezindlu zokuqeshisa ngendawo yokuhlala kwisixeko saseKapa eNtshona Koloni, siphakamise iingxoxo nesimemelelo sokuba kwakhiwe izindlu eziqeshishayo ezifikelelekayo kwabo bahlawulwa imivuzo esezantsi, nabaphangela kwiidolophu. Ingaba esi sigwebo sizakubanefuthe elinjani kuqulunqo lwemigaqo-nkqubo yolwakhiwo lwezindlu kwiidolophu? Amanda Xhala speaks with Professor Hangwelani Magidimisha of the Town and Regional Planning and Infrastructure Development, from the University of Kwazulu-Natal.
TRU NEWS @6| EC House of Traditional Leaders Chair, Nkosi Mpumalanga Gwadiso passes away
Ayaphokoka amazwi ovelwano kulandela ukukhothama kosihlalo wendlu yeenkokheli zemveli eMpuma Koloni, uNkosi Mpumalanga Gwadiso. Ingxelo zakusasa zingqinile ukuba umntwan'egazi, uNkosi uGwadiso ukhothame kwikhaya lakhe elikwilali iNtsundwane ngaseNgqeleni. Intatheli yethu u-Ayabonga Kekana iye yancokola nongusekela-sihlalo kwindlu yeenkokheli zemveli kuzwelonke uNkosi Langa Mavuso ngendima nomqela oshiywa ngemva nguNkosi uGwadiso...
TRU NEWS @6| IEC reinforces its message ahead the 2nd voter registration weekend
Kule veki ikomishoni yonyulo ezimeleyo ikhupha umyalezo ogxininisa ukuba abemi boMzantsi Afrika abaselungelweni, mabayokubhalisela unyulo xa kuzakuphinda kuvulwe inyoba yesibini yobhaliso kwimpela veki yomhla wokuqala nowesibini kweyeKhala kulonyala. Oku kwenziwa ukulungiselela unyulo loomasipala oluzayo, kwaye umphathiswa wesebe lolawulo ngentsebenziswano ulindeleke ukuba afake kumqulu karhulumente usuku lonyulo kulonyaka. U-Amanda Xhala uncokole nongusekela manejala kwa-IEC eMpuma Koloni uMasindi Mosehana...
TRUNEWS@6-Momentum Group Foundation aims to equip 500 young people across five provinces
Kulemihla, ukuba nebanga leshumi, imfundo enomsila ayisosiqinisekiso sokuba ungawufumana umsebenzi. Uninzi labantu abatsha bazibona bengakwazi ukugqobhozela bangene emisebenzini. Ezinye zezinto ezikhankanywayo njengonobangela kukungabi nazakhono zokwenza lomsebenzi okanye amava omsebenzi. IMomentum Group Foundation ikwiphulo lokuzama ukuvala lomsantsa. Bazakutyelela amaphondo aliqela befundisa uluntu ngabanokwenza ukuze bakwazi ukungena emisebenzini. Amanda Xhala spoke with the CSI manager at Momentum Group Foundation, Tshego Bokaba.
TRUNEWS @6 - EC Provincial Government interventions to municipalities affected by the temporary withholding of equitable share by National Treasury recently
Urhulumente wephondo iMpuma Koloni udandalazise inkqubo yongenelelo koomasipala abachatshazelwe kukunqunyanyiswa kwesibonelelo ekubonelelwa ngaso oomasipala ngunondyebo wesizwe. Ngoomasipala abangamashumi amathandathu kuzwelonke abachatshazelwe koku kunkonywa kwesibonelelo, ukanti kwiMpuma Koloni bathandathu. Ukuva banzi ngolu ngenelelo, emnxebeni uAmanda Xhala ubambe umphathiswa weSebe lolawulo ngentsebenziswano kwiphondo, uZolile Williams...
TRUNEWS @6 - NMBM invests R5.6million to upgrade and maintain its beaches
Umasipala ombaxa iNelson Mandela Bay eMpuma Koloni, ubekele bucala imali engange R5.6million ukulungisa nokuphucula iilwandle zalo masipala, kunyaka mali ka 2026/2027. Lo masipala nosele ufumene 'iBlue Flag status' amatyeli amane, uthi kwiminyaka eliqela egqithileyo ubone lisanda inani labakhenkethi nabatyeleli kunxweme lwawo. Ukuva banzi ngoku, emnxebeni uAmanda Xhala ubambe isithethi salo masipala, uSithembiso Soyaya...
TRUNEWS @6 - Looking at how will the evidence presented at the Madlanga commission can affect Malema & the EFF
Likhankanyiwe igama lenkokheli yeEFF, uJulius Malema, ngethuba bekunikezelwa ubungqina kwikomishoni yophando kaMadlanga. Igama lakhe livele kwincoko eyayiphakathi konqunyayisiweyo oyintloko yezobuntlola esipoliseni, uMajor General Feroz Khan, kwakunye noligosa eliphezulu kwinkampani eyenza amacuba, uMohamed Sayed. Obu bungqina bobaphakathi konyaka ka2020 no2023, nobutyhola aba bathathu ngokuceba ukususa owayeyi Inspector-General yezobuntlola, uSetlhomamaru Dintwe, kwisihlalo sakhe. Kukwakho izityholo zokuba uKhan wayenikezela ngeenkcukacha ekungafanelekanga ukuba unikezele ngazo kuMalema. Kuyavakala ukuba uMalema ubhalele ikomishoni esithi akakwazi ukuqinisekisa ubunyani bale miyalezo eyayiphakathi kuka Khan noSayed. Emnxebeni sinayo ingcali yezopolitiko, uHlumelo Xaba...
TRUNEWS @6 - The importance of social cohesion in a democratic country
Isiseko se-democracy eluqilima nezinzileyo sisekelezelwe kumanyano lwesizwe. UMzantsi Africa kule nyanga uphawula inyanga egxile kumanyano lwesizwe, iSocial Cohesion Month ngolwasemzini. Sukela ngonyaka ka-1994, uluntu loMzantsi Afrika oluphuma kwiinkolo, iintlanga, iinkcubeko neelwimi ezahlukileyo, lwathi lwaqalisa ukuhlalisana ngoxolo nto leyo ebonisa ukuba eli lizwe leloluntu lonke lweli, kungakhethwanga bala lamntu. Umanyano lwesizwe lubaluleke njani kwilizwe elilawulwa yi-democracy? Ukuxoxa banzi ngalo mba, emnxebeni sinomhlalutyi wezopolitiko, uGqirha Mkhuseli Vimba...
NEWSREVIEW| Presidents Cyril Ramaphosa grants the Madlanga Commission an extension.
Umongameli uCyril Ramphosa uphinde walangeza ixesha lokusebenza kwekomishoni ephanda izityholo zongenelelo lomkhambathi woonqevu kunye nefuthe lezopolitiko kwinkqubo yezobulungisa kunye naleyo yolulwa ulwaphulo-mthetho. Ikomishoni kaMadlanga bekulindeleke ukuba ifake ingxelo yayo yokugqibela ngenyanga ka-August walo nyaka, kodwa ngoku umongameli uthe le ngxelo mayifakwe ngenyanga ka-November. U-Ayabonga Kekana uye wancokola nengcali kulawulo lwenkonzo yesipolisa u-Zimisele Nxafani...
INTERCHANGE| Book Review: Jobless, Not Useless, Surviving the Silence by Abulele Mnqwazi
Incwadi osihloko sayo sithi "Jobless, Not Useless, Surviving the Silence" neebhalwe ngu-Abulele Mnqwazi ibalisa ngemingeni abo bangaphangeliyo abajongana nayo. UMnqwazi noyinzalelwane yaseMatatiele uye wancokola no-Ayabonga Kekana kwinkqubo u-Interchange...
TRUNEWS @6 - AB Xuma municipality workers slammed with a court interdict following protests
Abasebenzi boMasipala wommandla i-Dr AB Xuma, eMpuma Koloni, banikwe isithintelo senkundla, kunye neeleta zokunqunyaniswa kwabo emsebenzini. Oku kulandela imigushuzo abebeyibamba ngenxa yokungoneliseki yintsebenziswano phakathi kwabo nomasipala, emva kokuba befake izikhalazo ngokungaxoli yimiba ethile edibene nemali. Ngokwengxelo, kuvakala ukuba lo masipala akayihlawulanga imali ekufanele ukuba uyayihlawula yabasebenzi kwingxowamali yomhlalaphantsi, i-Medical Aid kunye neUIF. Ukuva banzi ngalo mba, emnxebeni uAmanda Xhala ukrwece usihlalo we-SAMWU ephondweni, uLonwabo Delihlazo...
TRUNEWS@6-IEC calls on political parties to comment on draft Code of Conduct Countering Disinformation document gazetted in Parlianment
INTRO: Ikomishoni yonyulo ezimeleyo imemelela yonke imibutho yezopolitiko, abagqatswa abazimeleyo kunye nabavoti ngokubanzi, ukuba banike uluvo lwabo ngomgaqo ochasene nokupapashwa okanye ukusasazwa kweenkcukacha ezingeyonyani. UMzantsi Afrika unikwa de ibe ngumhla wamashumi amabini ananye kule nyanga ukufaka olu luvo. Ikomishoni ithi abemi beli bonke kufuneka bazi ukuba ukuthintela iinkcukacha ezingeyonyani, luxanduva lommi wonke weli. Ngokukhupha iinkcukacha eziyinyani nokwala ukukhupha iinkcukacha ezingeyonyani, ngaloo ndlela uqinisekisa ukuba inkqubo yonyulo yinkqubo engenamakhwiniba. UAmanda Xhala uncokole nongusekela-mlawuli kwa-IEC kwiphondo iMpuma Koloni, u Masindi Mosehana.....
NEWS REVIEW| Discussing the state of NMB Metro with Mayor Babalwa Lobishe
Umasipala ombaxa iNelson Mandela Bay eMpuma Koloni ngomnye woomasipala abakhulu eMzantsi Afrika ojamelene nemingeni eliqela, equka ukuhanjiswa kweenkonzo ezisemgangathweni kuluntu, urhulumento olungazinzanga, iincwadi zopicotho ungekho moulds nokungaqokeleli ngeniso yaneleyo phakathi kwezinye izinto. Abahlali balo masipala kwimimandla eyohlukileyo nje bavakalise ukungaxoli ziinkonzo abangazifumaniyo kulo masipala ezifana nombane kunye namanzi. U-Ayabonga Kekana kunye no-Yolanda Kambile bancokole naye usodolophu walo masipala uBabalwa Lobishe…
TRUNEWS@6-The South African Union of Student hosted a three day Student Accomodation Indaba at the University Kwa-Zulu Natal
Umbutho wabafundi baseMzantsi Afrika i-SAUS, ububambe indibano entsuku-ntathu ejolise kwimiba yeendawo zokuhlala zabafundi, i-Student Accommodation Indaba, kwimpelaveki egqithileyo kwiphondo iKwaZulu-Natal. Lendibano ihlanganise ndawonye bonke abathathi-nxaxheba ababalulekileyo kwicandelo leendawo zokuhlala zabafundi. Oku kuza emva kweminyaka abafundi bejamelane nemingeni eqhubekayo enxulumene nokufumana iindawo zokuhlala. UAmanda Xhala uncokole nophuma kwiSAUS, uMhlengi Ngubo.
TRUNEWS@6-CIBD rolls out its flagship certificate in construction management to strengthen contractor capability in the Eastern Cape
I-Construction Industry Development Board, (CIDB), ibambisene neziko mfundo iUniversity of Johannesburg, isungule inkqubo yayo yokunikezela ngezatifiketi zokwakha, eMpuma Koloni. Eli phulo lijolise ekuxhobiseni oonokonkraka abasakhasayo ngezakhono zokuphucula ukuhanjiswa kweenkonzo kunye nokwakha amashishini azinzileyo. Eli nyathelo liza ngexesha apho iphondo lijolise ekuqiniseni uphuhliso lweziseko zophuhliso nokukhuthaza ukukhula koqoqosho. Ukuva banzi, emnxebeni sinaye okhekele liphulo uNkosinathi Kuseni...
TRUNEWS@6-ANC president Cyril Ramaphosa visits Qamata Great Place in Cofimvaba, EC
Umongameli weANC, uCyril Ramaphosa, namhlanje udibene neenkokheli zemveli kunye nabahlali kwikomkhulu iQamata eCofimvaba eMpuma Koloni. Ikomkhulu laseQamata liphantsi kokumkani uDalimvula Matanzima. Inkqubo yokudibanisa amavolontiya, yeminye yemiba ebangele umongameli ukuba atyelele le ndawo. Ukusichazela banzi ngokwenzeke namhlanje,uAmana Xhala uncokole nentatheli yeli jelo uNomzwanele Mngoma...
TRUNEWS@6-Reax from SAPU a year after Lt Gen Nhlanhla Mkhwanazi's allegations of an infiltration in the police force
Namhlanje kuphawulwa unyaka susela ukuba uLt General Nhlanhla Mkhwanazi wathi wenza izityholo zokugquba kolwaphulo mthetho kwinkqubo yezobulungisa. Ezizityholo zakhokelela ekubeni kumiliselwe ikomishoni yophando, iMadlanga Commission, nesele ikhokhelele ekubanjweni kwabantu abakwizikhundla eziphezulu abaquka amagosa esipolisa aphezulu, nabo batyholwa ngokuba ngoongqondongqondo kulwaphulo mthetho olucetyiweyo. Ukuva ukuba oku kubenetyheneba elinjani kwisipolisa, uAmanda Xhala uncokole nothethela imanyano yamagosa esipolisa, iSAPU, uJabu Mabena...
No one likes ads!
Switch to our ad-free tier today and get unlimited access to live TV / Radio, VOD, AOD and Catch Up content with zero commercial breaks.
Save video to ...